هفدهم مردادماه، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ روز پاسداشت انسان‌هایی است که جان، قلم، دوربین و اعتبار خود را وقف حقیقت کرده‌اند. روز تجلیل از آنان که در هیاهوی جنگ روایت‌ها، در میان آوار، دود، تهدید، فشار، سانسور و بی‌مهری، ایستاده‌اند تا حقیقت قربانی دروغ نشود.

خبرنگاری یک شغل نیست؛ یک رسالت است. رسالتی که گاه بهای آن از دست دادن آرامش، امنیت، خانواده و حتی جان است. خبرنگار، پیش از آنکه نویسنده خبر باشد، امانتدار اعتماد مردم است؛ صدایی برای بی‌صدایان، چشم بیدار جامعه، گوش شنوای دردهای مردم و پلی میان مطالبات شهروندان و مسئولان.

تاریخ معاصر ایران، مملو از نام خبرنگارانی است که در سخت‌ترین میدان‌ها، هم‌پای رزمندگان حضور یافتند. از سال‌های دفاع مقدس تا جبهه‌های مقاومت و از روزهای پرالتهاب نبردهای اخیر، خبرنگاران با ثبت لحظه‌های ماندگار، اجازه ندادند حقیقت در غبار جنگ گم شود.

در جنگ تحمیلی اخیر و روزهای پرالتهاب مقاومت ملت ایران در برابر تجاوز رژیم صهیونیستی، خبرنگاران نیز همچون رزمندگان، در خط مقدم جنگ رسانه‌ای حضور داشتند. آنان با دوربین، قلم، تصویر و روایت، واقعیت‌های میدان را ثبت کردند و با تولید محتوای مستمر، جنگ شناختی دشمن را به چالش کشیدند. اگر رزمندگان با سلاح از مرزهای جغرافیایی کشور دفاع کردند، خبرنگاران با روایت صادقانه از مرزهای حقیقت پاسداری کردند.

خبرنگار، رزمنده جنگ نرم است؛ همان‌گونه که رزمنده در میدان نبرد از خاک کشور دفاع می‌کند، خبرنگار نیز از حقیقت دفاع می‌کند. گاهی یک گزارش، یک عکس یا یک فیلم می‌تواند اثری عمیق‌تر از صدها سخنرانی داشته باشد و افکار عمومی جهان را متوجه حقیقت کند.

در استان لرستان نیز خبرنگاران رسانه‌های مکتوب، خبرگزاری‌ها، پایگاه‌های خبری، رسانه‌های دیداری، شنیداری و فضای مجازی، شبانه‌روز در میدان اطلاع‌رسانی حضور داشتند. آنان در بحران‌ها، حوادث، سیل، زلزله، آتش‌سوزی، مشکلات اجتماعی، مطالبات مردمی و رویدادهای مختلف، بی‌وقفه تلاش کردند تا صدای مردم باشند. بسیاری از آنان بدون امکانات کافی، بدون امنیت شغلی، بدون بیمه مناسب و با کمترین درآمد، تنها به عشق مردم قلم زده‌اند.

واقعیت تلخ این است که خبرنگاری، یکی از کم‌درآمدترین اما پرمخاطره‌ترین حرفه‌های جامعه است. خبرنگاری یعنی شب و روز نشناختن، تعطیلی نداشتن، در دسترس بودن ۲۴ ساعته، تحمل فشارهای روانی، تهدیدها، شکایت‌ها، بی‌مهری‌ها و گاهی حتی تخریب شخصیت؛ اما با وجود همه این سختی‌ها، خبرنگار همچنان می‌نویسد، زیرا رسالت او خاموش‌شدنی نیست.

اگر خبرنگار صدها خبر صحیح منتشر کند، کمتر کسی از او قدردانی می‌کند؛ اما کافی است در یک خبر، سهواً خطایی رخ دهد یا نقدی منصفانه از مدیری منتشر شود، آنگاه سیل اعتراض‌ها و فشارها آغاز می‌شود. این، بخشی از سختی‌های حرفه‌ای است که کمتر کسی آن را می‌بیند.

خداوند در قرآن کریم با سوگند به «ن والقلم و ما یسطرون»، جایگاه قلم را به زیباترین شکل ترسیم کرده است. همچنین سوره‌ای به نام نبأ، به معنای «خبر»، در قرآن وجود دارد؛ گویی اسلام نیز بر اهمیت خبر صحیح، صداقت در اطلاع‌رسانی و مسئولیت سنگین انتقال حقیقت تأکید کرده است. اگر خبر نادرست در جامعه منتشر شود، اعتماد عمومی آسیب می‌بیند و سرمایه اجتماعی رسانه از بین می‌رود. از همین رو، صداقت، دقت، انصاف، بی‌طرفی و مسئولیت‌پذیری، ستون‌های اصلی حرفه خبرنگاری هستند.

خبرنگار باید اهل مطالعه، تحلیل، شناخت مسائل روز و آگاه به تحولات جامعه باشد تا بتواند حقیقت را از میان انبوه اطلاعات درست و نادرست تشخیص دهد. خبرنگار موفق کسی است که پیش از آنکه سریع باشد، دقیق باشد؛ پیش از آنکه هیجان‌زده شود، مسئولانه عمل کند؛ و پیش از آنکه به دنبال دیده شدن باشد، به دنبال دیده شدن حقیقت باشد.

با این حال، هنوز جایگاه واقعی خبرنگار در جامعه آن‌گونه که شایسته است شناخته نشده است. برخی نگاه‌ها به خبرنگار، تنها در حد انتشار اخبار تشریفاتی، تبلیغات یا جذب آگهی خلاصه می‌شود؛ در حالی که فلسفه وجودی رسانه، مطالبه‌گری، شفاف‌سازی، آگاهی‌بخشی و دفاع از حقوق مردم است، نه تملق‌گویی و روابط عمومی بودن برای صاحبان قدرت.

روزی مردم، خبرنگار را پناه خود می‌دانستند؛ کسی که با قلمش می‌توانست گرهی از مشکلات جامعه باز کند. امروز نیز اگر قرار است این اعتماد حفظ شود، باید شأن و منزلت خبرنگار حفظ شود؛ امنیت شغلی، بیمه، معیشت، آموزش حرفه‌ای و حمایت قانونی از اصحاب رسانه، ضرورتی انکارناپذیر است.جامعه‌ای که خبرنگار مستقل، شجاع و مسئولیت‌پذیر نداشته باشد، دیر یا زود قربانی شایعه، دروغ، فساد و بی‌اعتمادی خواهد شد. خبرنگار، حافظ حافظه تاریخی ملت است؛ او وقایع را ثبت می‌کند تا حقیقت در گذر زمان فراموش نشود.

در این روز، با احترام، یاد و خاطره همه شهدای رسانه را گرامی می‌داریم؛ از شهید محمود صارمی، که روز خبرنگار به نام او مزین شده است، تا شهید حسن باقری، خبرنگار و فرمانده نابغه دفاع مقدس، و همه خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای که در راه روشنگری و دفاع از حقیقت، جان خویش را فدا کردند.

و در پایان، باید گفت خبرنگار نه به دنبال ثروت است، نه شهرت؛ بزرگ‌ترین سرمایه او اعتماد مردم است. او شاید درآمد اندکی داشته باشد، اما ثروتی دارد که با هیچ دارایی مادی قابل مقایسه نیست؛ افتخار خدمت به حقیقت و مردم.

سلام و درود بر خبرنگارانی که خستگی را خسته کرده‌اند؛ آنان که شب را به امید روشنی فردا بیدار مانده‌اند، بی‌هیاهو، بی‌منت و بی‌ادعا، تا حقیقت زنده بماند و صدای مردم خاموش نشود

خبرنگاران؛ فرماندهان جبهه روایت در جنگ شناختی

در جنگ ۱۲ روزه و همچنین نبرد ۴۰ روزه رمضان، تنها موشک‌ها و پهپادها در آسمان منطقه درگیر نبودند؛ همزمان، جنگی پیچیده‌تر در فضای رسانه‌ای، شبکه‌های اجتماعی و افکار عمومی جریان داشت؛ جنگ شناختی، نبردی که هدف آن تسخیر ذهن‌ها، تحریف واقعیت‌ها، ایجاد ترس، ناامیدی، اختلاف و بی‌اعتمادی در میان مردم بود.

دشمن با بهره‌گیری از صدها شبکه ماهواره‌ای، اتاق‌های عملیات رسانه‌ای، ربات‌های سایبری، حساب‌های جعلی و هزاران تولیدکننده محتوای وابسته، تلاش کرد روایت خود را بر افکار عمومی تحمیل کند. انتشار اخبار جعلی، تصاویر دستکاری‌شده، شایعات هدفمند و عملیات روانی، بخشی از این تهاجم سازمان‌یافته بود؛ اما در مقابل، خبرنگاران ایرانی در خط مقدم جهاد تبیین و دفاع از حقیقت ایستادند.

آنان بدون آنکه سلاحی در دست داشته باشند، با قلم، دوربین، میکروفن و تلفن همراه، به سنگربانان جبهه روایت تبدیل شدند. بسیاری از خبرنگاران با حضور در مناطق مورد حمله، از میان دود، آوار و ویرانی، واقعیت را ثبت کردند؛ روایت مادرانی که عزیزانشان را از دست دادند، تلاش امدادگران، ایستادگی مردم و مقاومت نیروهای مسلح، همه در قاب دوربین خبرنگار برای همیشه در حافظه تاریخی ملت ایران ماندگار شد.

خبرنگاران در این نبرد، تنها خبر مخابره نمی‌کردند؛ آنان با تولید محتوای حرفه‌ای، گزارش‌های میدانی، مستندهای کوتاه، عکس‌های خبری، تحلیل‌های دقیق، اینفوگرافیک‌ها، روایت‌های انسانی و انتشار لحظه‌ای اخبار در فضای مجازی، دیوار بلند تحریف دشمن را شکستند. هر تصویر، هر گزارش و هر روایت مستند، سندی شد برای تاریخ تا نسل‌های آینده بدانند ملت ایران در این مقطع حساس چگونه ایستادگی کرد.

در این میان، خبرنگاران استان لرستان نیز همگام با دیگر اصحاب رسانه کشور، حضوری فعال و اثرگذار داشتند. آنان با تولید محتوای مستمر، انعکاس همبستگی مردم، پوشش فعالیت‌های امدادی، روایت رشادت نیروهای نظامی و انتظامی و مقابله با شایعات و عملیات روانی، سهم خود را در دفاع از امنیت روانی جامعه ایفا کردند. این تلاش‌ها نشان داد که رسانه‌های استانی نیز بخشی از زنجیره قدرتمند دفاع رسانه‌ای کشور هستند.

امروز، ارزش واقعی تولیدات رسانه‌ای خبرنگاران تنها در اطلاع‌رسانی نیست؛ این آثار، اسناد ماندگار تاریخ دفاع مقدس نوین ایران اسلامی هستند. همان‌گونه که عکس‌ها، فیلم‌ها و گزارش‌های دفاع مقدس هشت‌ساله امروز گنجینه تاریخ این سرزمین محسوب می‌شوند، روایت‌های خبرنگاران از جنگ ۱۲ روزه و نبرد ۴۰ روزه رمضان نیز فردا منابع ارزشمند پژوهشگران، مورخان و نسل‌های آینده خواهند بود.

از این منظر، خبرنگار تنها ناقل خبر نیست؛ او معمار حافظه تاریخی یک ملت است. اگر رزمندگان از مرزهای جغرافیایی کشور دفاع کردند، خبرنگاران از مرزهای حقیقت، هویت ملی و امنیت روانی جامعه پاسداری کردند و ثابت کردند که در عصر جنگ‌های ترکیبی، پیروزی تنها در میدان نظامی رقم نمی‌خورد؛ بلکه در میدان روایت، آگاهی‌بخشی و اعتمادسازی نیز معنا پیدا می‌کند.

یادداشت: امیرمحمود داودی‌نژاد